Lokalizacja toksyn w organizmie

Kiedy trucizna wniknie do krwioobiegu może poruszać się w niemal całym organizmie. Niektóre z trucizn atakują już w miejscu wniknięcia do organizmu, ale dostęp większości trucizn do wrażliwych organów i tkanek zależy od przepływu krwi. Dlatego na ulokowanie trucizn wpływa wiele czynników, takich jak absorpcja, perfuzja, droga wchłaniania, podatność tkanek. W rezultacie trucizny w poszczególnych częściach ciała rozmieszczają się częściowo i nierówno, zamiast wniknąć do jednej tkanki lub równomiernie do wszystkich. Ważną rolę gra tu sposób absorpcji, ponieważ kontroluje wnikanie trucizny do krwioobiegu, a to z kolei ogranicza jej dostępność dla tkanek i komórek.

Perfuzja jest wskaźnikiem tempa przemieszczania się krwi w tkankach. Wątroba ma dużą perfuzję i dlatego jej udział w całkowitym przyjęciu dawki jest duży. Tymczasem mózg, chociaż ma niemniej dużą perfuzję, w znacznym stopniu chroniony jest barierą krew-mózg.

Rodzaj punktu absorpcji, częściowo wyznaczony drogą wchłaniania, ma wpływ na rozmieszczenie, gdyż z niektórych krew może skierować truciznę bezpośrednio do wątroby - głównego elementu układu detoksyfikacji organizmu. Na przykład trucizny zaabsorbowane w płucach, przez skórę, w jamie ustnej i przełyku mogą przepłynąć przez wątrobę dopiero po pewnym czasie. Natomiast absorbowane w żołądku i w jelitach będą z krwią bezpośrednio skierowane do wątroby.

Z powodu swojego powinowactwa do określonych tkanek, wiele substancji będzie akumulować się w miejscach innych niż organ docelowy i uwalniać się do krwioobiegu w długim okresie czasu. Nazywamy to magazynowaniem, które zwykle odbywa się bez niekorzystnych oddziaływań na tkankę magazynującą. Pestycyd chloroorganiczny (np. lindan) może gromadzić się w tłuszczach bez żadnego niekorzystnego wpływu na komórki tłuszczowe.

Magazynowaniem zwykle określane jest gromadzenie się trucizn w miejscach poza organem docelowym. Stężenia w miejscach magazynowania mogą osiągać wartości tak samo wysokie jak w organie docelowym, a nawet wyższe. Udział poszczególnych miejsc magazynowania w odkładaniu się trucizn zależy od charakterystyki zarówno tkanki jak i trucizny. Polarność i podobieństwo struktury chemicznej do składników tkanek magazynujących są czynnikami dominującymi. Przykładami ważnych miejsc magazynowania są:
- tkanka tłuszczowa - dla związków niepolarnych (lipofilowych, np. pestycydy chloroorganiczne i PCB);
- plazma krwi - dla związków wiążących się z białkami krwi (np. jony rtęci);
- kości - dla ołowiu, radu i fluoru;
- wątroba - dla kadmu.

Wielu specjalistów uważa magazynowanie za jeden z mechanizmów obronnych organizmu (tj. magazynowanie odgrywa rolę obronną dla organu docelowego wobec trucizn, które nie mogą zostać natychmiast wyeliminowane z organizmu). Trzeba jednak pamiętać, że magazynowanie jest procesem równowagowym i może działać w kierunku przeciwnym. Umożliwia eliminację trucizn z działania na organizm nawet przez długi czas po ustaniu ekspozycji. Jednak dieta, stres i inne sposoby zużycia zasobów tłuszczowych może spowodować nagłe uwolnienie zmagazynowanych substancji i spowoduje opóźnioną chorobę związaną z zatruciem. W niektórych przypadkach miejsce magazynowania decyduje o późniejszym miejscu intoksykacji.

Obecność trucizn w miejscu ich zmagazynowania czasem nie jest obojętna dla stanu organów magazynujących. Rtęć nieorganiczna akumulowana w nerkach powoduje poważne zaburzenia funkcjonalne. Przekroczenie w korze nerek stężenia zmagazynowanego kadmu powyżej 100-200 ppm powoduje jej nieodwracalne uszkodzenia.