Efekty Zatruć

Zdarzenia prowadzące do powstania zatrucia można podzielić na trzy fazy: ekspozycja, farmakokinetyka i ujawnienie zatrucia. Kiedy trucizna lub jej metabolity docierają do organu docelowego, to początek trzeciej fazy, tj. ujawnienia zatrucia. Faza ta jest pierwszą, która może być obserwowana klinicznie na podstawie symptomów działania trucizny. Sekwencję zdarzeń w tej fazie przedstawia graficznie poniższy schemat:
Mechanizm i specyficzna sekwencja działań prowadząca do efektu zatrucia często są słabo znane. Uważa się zwykle, że w czasie przemieszczania się toksyny od miejsca absorpcji do organu docelowego łączy się ona, jeśli nie wiąże chemicznie, z cząsteczką lub grupą cząsteczek pochodzących z komórki organu docelowego. Cząsteczka lub grupa cząsteczek będąca pod działaniem trucizny określane są jako receptor. Enzymy są typowymi receptorami. Może nim być również błona komórkowa, pewne cząsteczki w komórce lub DNA, co przedstawiono na rysunku:

typowe w komórkach miejsca docelowe dla akcji trucizny
Docelowymi cząsteczkami mogą być specyficzne receptory dla endogenicznych lub "naturalnych" substratów, zlokalizowane na enzymie katalizującym określoną reakcję biochemiczną. Mogą też być receptorami punkty na błonie komórkowej, których przeznaczeniem jest łączenie się z "substancjami sygnałowymi" takimi jak hormon spełniający funkcję regulacyjną dla różnych procesów metabolicznych. Kiedy cząsteczką docelową jest DNA może stać się to powodem zmian w dziedziczeniu (mutacja), jeśli stanie się to w komórkach płciowych (zarodkowych), albo zainicjowaniem nowotworu w każdej innej komórce somatycznej.

Reakcje docelowe mogą również być niespecyficzne. Na przykład, trujące czynniki (np. arsen i pewne metale ciężkie) wiążą się z grupami reaktywnymi (np. tiolową) występującymi w wielu składnikach biologicznych. Ponieważ działanie wielu enzymów zależy od dostępności grup -SH, trucizny działają jak inhibitor dla tych enzymów.

Z wyjątkiem uczestniczących w niewielu funkcjach biochemicznych, cząsteczki docelowe są w zasadzie niemożliwe do zidentyfikowania, gdyż obserwowane klinicznie efekty zatruć mogą wynikać z uszkodzenia funkcji wielu z nich. Najczęściej rezultatem niespecyficznych reakcji z truciznami jest śmierć komórki.