Czas ekspozycjiOkres podawania dawki
jest oczywiście bardzo ważny. Aby scharakteryzować
ekspozycję ludzi na trucizny przyjęto następujące
kryteria: Kiedy dawka odpowiadająca zatruciu ostremu jest podawana w mniejszych porcjach w przeciągu dłuższego okresu czasu, objawy zatrucia zwykle ulegają osłabieniu. Zjawisko to zaistnieje, jeśli mamy do czynienia ze sprawną detoksyfikacją metaboliczną i wydalaniem pomiędzy ekspozycjami czynnika szkodliwego. Jeśli dezaktywacja i eliminacja będzie procesem dostatecznie krótkotrwałym w porównaniu do przerw w przyjmowaniu dawki, nie zaobserwujemy efektów zatrucia. Na rysunku przedstawiono przypadek powtarzającej się ekspozycji na substancję podawanej w dwu różnych dawkach, z których żadna nie była wystarczająco duża aby wywołać objawy zatrucia. Okres przerw podawania trucizny był w obu przypadkach taki sam. Kiedy szybkość eliminacji wystarczy dla obniżenia stężenia trucizny do poziomu sprzed ekspozycji, jak ma to miejsce w przypadku mniejszych dawek, proces ten uchroni organizm przed przekroczeniem wartości granicznej dla zatrucia. Jeśli jednak eliminacja nie może uporać się z wchłoniętą trucizną, jak ma to miejsce dla większych dawek, należy spodziewać się przekroczenia granicy zatrucia. |
![]() |
| Przykład:
Ekspozycja na trójchloretylen (TCE) w miejscu pracy ma charakter podobny do przedstawionego na rysunku. Powolna eliminacja z tkanki tłuszczowej wyjaśnia dlaczego powtarzające się wahania stężeń wokół średniego dziennego poziomu ekspozycji (100 ppm liczonego na cały dzień roboczy i 5 dni w tygodniu) powoduje akumulację stężeń. Tak długo nowe dawki TCE dodają się do resztkowych stężeń z poprzedniego dnia pracy, aż całkowite stężenie w organizmie osiągnie wartość stałą. Wartość ta osiągana pod koniec tygodnia jest na tyle wysoka, że całkowita zawartość TCE w organizmie ma już znaczenie toksykologiczne. Obserwacja ta skłania do rewizji uprzednio akceptowanych standardów dla higieny pracy. Zakładając, że kinetyka eliminacji jest pierwszego rzędu, "średnie" obciążenie organizmu w stadium po osiągnięciu równowagi (Xf) w czasie powtarzających się ekspozycji może zostać przybliżone następującym równaniem: Xf = 1.44 x t1/2 x f x D/t gdzie: |
| Niezależnie od tempa
eliminacji mogą wystąpić objawy zatrucia po przyjęciu
powtarzających się małych dawek, jeśli : a) po każdej ekspozycji pozostaną "szkody resztkowe"; lub b) zaistnieje stopniowa akumulacja trucizny. Ostatnio opisano kliniczne objawy nieodwracalnego uszkodzenia nerwów wskutek powtarzającej się ekspozycji na fosforan trój-o-krezylowy przy dawkach niższych niż poziom toksyczny. Jest to przykład pierwszego z powyższych schematów. |